04 Jul Presude potvrdile: Policija prekršajnim prijavama ugrozila pravo građana na protest


Beograd, 4. jul 2022.

“Preko 60 oslobađajućih presuda za učesnike protesta koji su prekršajno gonjeni, potvrđuju ono što smo od početka govorili – da je pravo na protest garantovano Ustavom, i da ga je policija prekršajnim gonjenjem građana ugrozila”, rekla je Bojana Selaković, programska direktorka Građanskih inicijativa, na današnjoj konferenciji za novinare na kojoj su govorili i Katarina Đukić (Građanske inicijative), advokat Radivoje Kastratović i Zlatko Kokanović iz “Ne damo Jadar”.

Selaković je podsetila da je policija povodom protestnih blokada građanima dostavljala dve vrste prekršajnih prijava.

“Prva vrsta prijava se odnosila na to da su građani koji su učestvovali u javnim okupljanjima označeni kao učesnici u saobraćaju. Tu je zloupotrebljen Zakon o bezbednosti u saobraćaju kako bi se država masovno obračunala sa građanima koje nije mogla da kazni prema Zakonu o javnom okupljanju. Drugi tip prekršajnih prijava odnosi se na takozvane organizatore blokada. U svakom gradu je policija prema nekim svojim kriterijumima označavala ljude kao organizatore protesta i gonila ih prema Zakonu o javnom okupljanju, iako oni to faktički nisu bili.”

Selaković je istakla i da Građanske inicijative rade na mapiranju utvrđivanja odgovornosti na nivou policije, ali i drugih mehanizama u oblasti zaštite ljudskih prava.

“Radimo na pripremi aplikacije specijalnom izvestiocu Ujedinjenih nacija za slobodu udruživanja i okupljanja. To je mehanizam na koji, kao građani Srbije, možemo računati, pošto Republika Srbija jeste članica UN. Imajući u vidu masovnost ove reakcije i zloupotrebu saobraćajnih propisa u cilju ograničavanja slobode okupljanja, smatramo da postoji prostor za reakciju ovog mehanizma, te da će specijalni izvestilac uvažiti našu prijavu, tražiti zvanično izjašnjavanje od naših vlasti, a onda i izdati preporuke o tome  kako se moraju tretirati učesnici javnih skupova”, rekla je Selaković.

Govoreći o tome kakav je bio “odgovor policije na javno okupljanje građana”, Katarina Đukić iz Građanskih inicijativa kazala je da su protestima prisustvovali neuniformisani policajci iz drugih odeljenja (“policajci u civilu”), koji su u nekim slučajevima snimali okupljene, mimo zakonskih propisa, ili ih prepoznavali na licu mesta, beležili imena i prosleđivali saobraćajnim policajcima koji su samo izdavali kazne.  

“Prema svedočenjima policijskih službenika koja su navedena u presudama u koje smo imali uvid, to su bile eksplicitne instrukcije rukovodilaca – jedan policajac izričito navodi da mu je naređeno da prisutna lica ne legitimiše, dakle samo da ih posmatra, drugi objašnjava da je “imao zadatak” da prepozna lica “po kriterijumu da li su se teritorije opštine Kosjerić, ne da li su činila saobraćajni prekršaj”, a treći da mu je naređeno da prepozna učesnike protesta, a da nije obraćao pažnju da li čine saobraćajne prekršaje ili ne, jer to “nije bio zadatak”. Ovo sve je ogolilo ono što smo od početka govorili, a to je da ovi prekršajni postupci nemaju veze sa procesuiranjem saobraćajnih prekršaja, već samo i isključivo sa odmazdom prema ljudima koji su iskoristili svoje Ustavom zagarantovano pravo na miran protest, i direktnim targetiranjem aktivista.”

Ona je naglasila i da jedno od najeklatantnijih svedočenja dolazi iz Kragujevca, gde policajac svedoči da je “imao zadatak da na snimku učesnika prepozna dva lica”, a da okrivljenu “zna iz škole”. 

“Dakle, učesnici protesta se maltretiraju u montiranim procesima, a policija na osnovu snimaka i prepoznavanja ovlaš (“znam ga iz grada”, “znam ga iz medija”) pravi dosijee o ljudima koji su prisustvovali protestima, rekla je Đukić.

Advokat Radivoje Kastratović ocenio je da sve ovo u vezi sa prekršajnim prijavama zbog blokada pokazuje da “policija nije obavljala svoju zakonsku dužnost, već je služila kao batina u rukama političkih stranaka na vlasti kako bi sprovela namere o saniranju političke štete”.

“Pokrenuli su silne prekršajne prijave samo da bi politički pomogli onima koji su im to naložili”, rekao je on.

Kastratović je dodao i da zabrinjava to što niko nije pozvan na odgovornost zbog ovakvog postupanja:

“Mi smo ovim ovim presudama praktično dokazali da je policija postupala nezakonito, a to što nema odgovornosti šalje nam sliku da će se ovakve stvari i ubuduće ponavljati.”

Aktivista udruženja “Ne damo Jadar” Zlatko Kokanović kazao je i da se “ulica pokazala kao jedina institicija koja je urodila plodom”, budući da su pre protesta više od godinu dana slali dopise i lokalnoj samoupravi, i ministarstvima, i premijerki, ali odgovor nisu dobili. Dodao je i da prekršajne prijave koje je dobio zbog protesta, nisu zastrašile ni njega ni njegove saborce.

Nećemo stati, ni odustati. Bilo šta da pokušaju – primenićemo isti način borbe”, poručio je Kokanović.